Önce bu adımları izleyin
- Başvuracağınız hakkın güncel rapor ve oran şartlarını öğrenin.
- Gerekiyorsa yetkili hastane ve kurum süreçlerini kontrol edin.
- Gelir ölçütü olan yardımlarda güncel hane şartlarını inceleyin.
- Kurumun resmî hizmetinden belge listesini teyit edin.
- Reddedilme halinde itiraz ve yeniden değerlendirme usulünü araştırın.
Sağlık kurulu raporu
Engellilik oranı ile bakım ihtiyacının değerlendirilmesi aynı şey değildir. Erişkin raporu ile çocuklar için düzenlenen ÇÖZGER farklı mevzuat ve değerlendirme yöntemlerine dayanır. Raporun süreli mi sürekli mi olduğu, hangi hizmetlerde kullanılacağı ve fonksiyon kaybının nasıl değerlendirildiği önemlidir.
📍 Örnek olay ve dikkat edilecekler
Örneğin yetişkin bir kişide raporda yüzde oranı bulunabilir; çocuk için özel gereksinim düzeyi belirtilir. Sosyal yardım, vergi istisnası ve SGK malullük işlemleri aynı raporu ve aynı ölçütleri her zaman kabul etmez.
✅ Ne yapmalı?
Başvuru öncesi yetkili hastane listesini ve istenen belgeleri kontrol edin. Hastalık geçmişi, tetkikler, ilaç listeleri ve ilgili uzman raporlarını hazırlayın. Sonuç beklentinizden farklıysa rapor itiraz sürecini il sağlık müdürlüğünden öğrenin.
❓ Sık sorulan soru
Rapor almak otomatik olarak bütün hakları kazandırır mı? Hayır. Her yardım veya hizmetin ayrıca kapsam, bağımlılık, gelir, yaş veya sigortalılık koşulu olabilir.
İşlem kontrolü
- Başvurunun güncel şartlarını resmî kaynaktan doğrulayın.
- Tarih, tutar ve hak düşürücü süreleri kontrol edin.
- İşlem dekontu, evrak kayıt numarası ve ilgili belgeleri saklayın.
Engelli kimlik kartı
Engelli kimlik kartı, engellilik durumunun ilgili hizmetlerde kolayca gösterilmesine yarayan resmî bir belgedir. Tek başına gelir yardımı veya araç vergisi istisnası hakkı doğurmaz. Kartın kabul edildiği indirim ve erişim hizmetleri kurumdan kuruma değişebilir.
📍 Örnek olay ve dikkat edilecekler
Örneğin toplu ulaşımda sağlanan hakların kapsamı, refakatçi koşulu ve kullanım yeri ilgili mevzuat ile taşıyıcı uygulamasına göre belirlenir. Engelli kimlik kartını engelli sağlık raporu, ÇÖZGER veya emeklilik kararıyla karıştırmayın.
✅ Ne yapmalı?
Başvuru kanallarını Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile e-Devlet üzerinden kontrol edin. Güncel fotoğraf/kimlik ve rapor kaydı gerekip gerekmediğini öğrenin; başvuru sonrası kartın teslim durumunu takip edin.
❓ Sık sorulan soru
Kimlik kartı olmadan engellilik hakkı kullanılamaz mı? Bazı işlemlerde sağlık raporu veya elektronik kayıt kabul edilebilir; ilgili kurumun belgesini kontrol edin.
İşlem kontrolü
- Başvurunun güncel şartlarını resmî kaynaktan doğrulayın.
- Tarih, tutar ve hak düşürücü süreleri kontrol edin.
- İşlem dekontu, evrak kayıt numarası ve ilgili belgeleri saklayın.
Evde bakım yardımı
Evde bakım yardımı yalnızca engellilik raporu bulunan herkese otomatik bağlanan bir ödeme değildir. Hanede kişi başına ortalama aylık gelir sınırı, uygun sağlık raporu ve günlük yaşamını başkasının yardımı olmadan sürdürememe durumunun değerlendirme heyetince tespiti birlikte aranır.
📍 Örnek olay ve dikkat edilecekler
16 Ocak 2026 değişikliklerini içeren yönetmelikte gelir eşiği net asgari ücretin üçte ikisinden azdır. Hanedeki araçlar, taşınmazlar, bazı gelirler ve gelir sayılmayan kalemler için ayrıntılı hesap kuralları vardır. Sadece maaşları toplayıp kişi sayısına bölmek her durumda yeterli olmaz.
✅ Ne yapmalı?
Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü veya Sosyal Hizmet Merkezi üzerinden güncel usulü öğrenin. Hane bilgileri, sağlık raporu ve gerekli beyanları hazırlayın. Heyet, engelli birey ve ailesinin durumunu yerinde değerlendirir. Adres veya gelir değişikliklerini bildirme yükümlülüğünü ihmal etmeyin.
❓ Sık sorulan soru
Gelir şartı sağlanırsa ödeme kesin mi? Hayır. Ayrıca uygun rapor ve bakım ihtiyacının heyet tarafından tespiti gerekir. Yardımın sonlandırılmasına itiraz için yönetmelikte özel usuller bulunur.
İşlem kontrolü
- Başvurunun güncel şartlarını resmî kaynaktan doğrulayın.
- Tarih, tutar ve hak düşürücü süreleri kontrol edin.
- İşlem dekontu, evrak kayıt numarası ve ilgili belgeleri saklayın.
Eğitim ve rehabilitasyon
Engelli çocuklar ve yetişkinler için eğitim desteği tek tür değildir. Kaynaştırma/bütünleştirme eğitimi, özel eğitim, rehberlik ve araştırma merkezi değerlendirmeleri ve destek eğitim hizmetleri ayrı süreçlerdir. Eğitim desteği ile sağlık tedavisi ve sosyal yardım birbirinden farklıdır.
📍 Örnek olay ve dikkat edilecekler
Örneğin okulda özel eğitim ihtiyacının karşılanması için RAM değerlendirmesi ve bireyselleştirilmiş eğitim planı gündeme gelebilir. Özel eğitim desteği alan bireyin tüm terapi giderlerinin otomatik karşılandığı varsayılmamalıdır.
✅ Ne yapmalı?
Okul veya RAM ile görüşürken gelişim raporları, varsa ÇÖZGER, önceki eğitim değerlendirmeleri ve ihtiyaçları belgeleyin. Sunulan programı, haftalık/dönemlik hizmet kapsamını ve itiraz yolunu yazılı isteyin.
❓ Sık sorulan soru
ÇÖZGER, eğitim kurulu kararı ve SGK raporu aynı belge midir? Hayır; amaçları ve değerlendirme esasları farklı olabilir.
İşlem kontrolü
- Başvurunun güncel şartlarını resmî kaynaktan doğrulayın.
- Tarih, tutar ve hak düşürücü süreleri kontrol edin.
- İşlem dekontu, evrak kayıt numarası ve ilgili belgeleri saklayın.
İstihdam ve EKPSS
Engelli istihdamı kamu ve özel sektör bakımından farklı mekanizmalara dayanır. EKPSS ve kura ile ilgili koşullar, eğitim düzeyi, engellilik durumu, kadro nitelikleri ve sınav/tercih kılavuzunda gösterilir. İşyerinde makul düzenleme ve ayrımcılık yasağı da önemlidir.
📍 Örnek olay ve dikkat edilecekler
Örneğin EKPSS puanı bulunması tek başına her kadroya yerleştirme hakkı sağlamaz. Nitelik kodu, mezuniyet, başvuru süresi ve ilan koşullarını ayrıca karşılamak gerekir. Özel sektörde İŞKUR ilanları ve işyeri yükümlülükleri farklıdır.
✅ Ne yapmalı?
ÖSYM ve ilgili kamu kurumlarının güncel kılavuzlarını izleyin. Mezuniyet, rapor, başvuru ve tercih tarihlerinin bir listesini çıkarın. İşyerinde erişilebilirlik veya makul düzenleme ihtiyacını yazılı iletin.
❓ Sık sorulan soru
EKPSS her yıl aynı tarihte mi olur? Hayır. Sınav ve tercih takvimi güncel ÖSYM duyurularından takip edilmelidir.
İşlem kontrolü
- Başvurunun güncel şartlarını resmî kaynaktan doğrulayın.
- Tarih, tutar ve hak düşürücü süreleri kontrol edin.
- İşlem dekontu, evrak kayıt numarası ve ilgili belgeleri saklayın.
Vergi ve ulaşım kolaylıkları
Engellilikle ilgili vergi avantajları, ulaşım uygulamaları ve araç alım istisnaları farklı düzenlemelere bağlıdır. Gelir vergisi engellilik indirimi, motorlu taşıtlar vergisi istisnası ve ÖTV istisnasının kapsamını birbirine karıştırmayın.
📍 Örnek olay ve dikkat edilecekler
Örneğin engelli kimlik kartı sahibi olmak otomatik olarak her araç için ÖTV istisnası sağlamaz. Aracın özellikleri, rapor koşulları, yasal parasal sınırlar ve kullanım/satış kısıtlamaları ayrıca değerlendirilir. Toplu taşıma uygulamasında refakatçi ve güzergâh koşulları bulunabilir.
✅ Ne yapmalı?
Araç alımı veya satışından önce Gelir İdaresi Başkanlığı ve ilgili mevzuattaki güncel istisna koşullarını yazılı olarak doğrulayın. Ulaşım için belediye/taşıyıcı kurallarını, vergi için GİB rehberlerini kontrol edin.
❓ Sık sorulan soru
Bir haktan yararlanmak diğerlerinin hepsini sağlar mı? Hayır. Her avantajın başvuru şartları ve kapsamı ayrıdır.
İşlem kontrolü
- Başvurunun güncel şartlarını resmî kaynaktan doğrulayın.
- Tarih, tutar ve hak düşürücü süreleri kontrol edin.
- İşlem dekontu, evrak kayıt numarası ve ilgili belgeleri saklayın.