Ramazan Elma yazıyor.. (MUHTASAR VE PRİM HİZMET BEYANNAMESİNE GEÇİLMESİ)

Ramazan Elma yazıyor.. (MUHTASAR VE PRİM HİZMET BEYANNAMESİNE GEÇİLMESİ)

MUHTASAR VE PRİM HİZMET BEYANNAMESİNE GEÇİLMESİYLE BİRLİKTE SMMM İLE YMM’LERE HUKUKİ SORUMLULUK GETİRİLDİ

 

Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinin 01.07.2020 tarihi itibariyle tüm Türkiye’de uygulama geçmesiyle birlikte bu yeni belge ile SGK’ye bildirilen sigortalıların hizmet bildirimlerinde gerçeği yansıtmayan bir durum olması halinde işverenle birlikte bildirgeyi düzenleyen Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ile Yeminli Mali Müşavirlere de hukuki sorumluluk yüklenmiştir. Meslek mensuplarının hangi durumlarda hukuken sorumlu olacakları ve sorumluluklarının boyutu makalemizin konusunu oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Yeminli Mali Müşavir, Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi, İşveren, Sigortalı, Müşterek ve Müteselsil Sorumluluk, Sosyal Güvenlik Kurumu, Gün, Kazanç

09.08.2016 tarih 29796 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6728 sayılı Kanunla, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda bir dizi değişiklik yapılmış olup bürokrasinin azaltılması, vergi kayıplarının önlenmesi ve kayıt dışı ekonomiyle mücadelede etkinliğin artırılması amacıyla vergi kanunlarına göre vergi dairesine verilmesi gereken Muhtasar Beyanname ile 5510 sayılı Kanun gereği SGK’ye verilmesi gereken Aylık Prim ve Hizmet Belgesi birleştirilerek yeni bir belge oluşturulmuş ve adına “Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB)” adı verilmiştir.

Bu sayede daha önce iki ayrı belge ile bildirilen stopaj vergisi ile sigorta primleri ve sigortalıların prim ödeme gün sayılarının tek bir belge ile bir bütün halinde aynı anda hem ilgili vergi dairesine hemde SGK’ye elektronik ortamda bildirilmesi ve bu sayede vergi kayıplarının önlenmesi amaçlanmıştır. MPHB uygulaması sadece pilot iller olan Kırşehir, Amasya, Bartın, Çankırı, Bursa, Eskişehir ve Konya illerinde uygulanmakta iken 01.07.2020 tarihi itibariyle tüm Türkiye’de uygulanmaya başlamıştır. 4/A kapsamında sigortalı çalıştıran tüm işverenler uygulamanın kapsamındadır. İşverenler yetkili vergi dairelerinden alacakları kullanıcı kodu, şifre ve parola sayesinde 01.07.2020 tarihinden itibaren zorunlu olarak MPHB göndermeye başlayacaklardır.

MPHB’nin tüm Türkiye’de 01.07.2020 tarihi itibariyle uygulanmaya başlanmasıyla birlikte, işverenle arasında yazılı sözleşme imzaladığı Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) ile Yeminli Mali Müşavirlerde (YMM), beyannamede yazan bilgilerin doğruluğundan ve işyeri yasal kayıt ve belgeleriyle uyumlu olmaması halinde işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu hale getirilmiştir.

6728 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunun 12’nci maddesinin ikinci fıkrasına;

“Bu Kanun gereği internet, elektronik ve benzeri ortamda Kuruma gönderilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin defter ve kayıtlara ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından işverenlerle birlikte yazılı sözleşme ile yetki verilmiş serbest muhasebeci, serbest muhasebeci malî müşavir ve yeminli malî müşavirler de müştereken ve müteselsilen sorumludur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle

 

düzenlenir.” hükmü getirilmiştir. Bu hükme istinaden de Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine aşağıdaki Ek 4 ile Ek 7’nci maddeler eklenmiştir:

“Meslek Mensuplarının Sorumluluğu Ek Madde 4 – (Ek:RG-5/12/2017-30261)

  • Kanun uyarınca düzenlenmesi ve verilmesi gereken muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin defter kayıtlarına veya bu defter ve kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından işverenlerle birlikte 3568 sayılı Kanuna göre yazılı sözleşme ile yetki verilmiş meslek mensupları da müştereken ve müteselsilen
  • Kanun uyarınca düzenlenmesi ve verilmesi gereken muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin Meslek mensupları tarafından düzenlenmesi ve verilmesi amacıyla işverenler ve ilgili meslek mensupları arasında yazılı sözleşme düzenlenir.
  • Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sözleşmede Kanunun 86 ncı maddesinin on üçüncü fıkrasına dayanılarak Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan Tebliğ eki sözleşmeler esas alınır.
  • Meslek mensupları ile işverenler arasında düzenlenen sözleşmenin iptali halinde yeni sözleşme bir aylık süre içerisinde Kuruma
  • Bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren ilk defa tescil edilecek işyerlerine ilişkin olarak işverenler ve meslek mensupları arasında düzenlenen sözleşmenin bir örneği gerekli görülmesi halinde Kurumca istenir. Bu maddenin yürürlük tarihinden önce tescil edilen işyerlerine ilişkin olarak Kanuna ait hususların da yer aldığı yeni sözleşmenin bir örneğinin gerektiğinde ibrazı
  • Yazılı sözleşme ile yetki verilmiş meslek mensuplarının, Kanuna göre düzenledikleri muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde yer alan bilgilerin, defter ve kayıtlara ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasına kendi kusurlu davranışları ile sebebiyet verdiklerinin, Kurumca veya yetkili adli mercilerce tespit edilmiş olması halinde meslek mensupları ortaya çıkan prim kaybından, gecikme cezasından, gecikme zammından, idari para cezalarından ve Kanunun 96 ncı maddesi kapsamında fazla veya yersiz yapılan ödemelerden işverenlerle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu
  • Kanuna göre düzenlenecek ve verilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin uygunluğuna esas olan defter kayıtları ve belgelerin saklanmasından ve ibrazından işverenler sorumludur.
  • Kanuna göre düzenlenecek ve verilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin defter ve kayıtlara ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından meslek mensuplarının sorumlu olması için, defter, kayıt ve belgelerin imza karşılığı veya yazılı tutanak yoluyla, bilgilerin ise mail, kısa mesaj veya yazılı tutanak gibi yollarla meslek mensuplarına intikali
  • İşveren veya işveren tarafından yetki verilen kişinin imzası olmayan veya bu kişiler tarafından intikal ettirilmeyen bilgi ve belgelere istinaden meslek mensupları tarafından düzenlenen defter, belge ve bilgiler için ilgili meslek mensupları sorumlu sayılacaktır.

Belge, Bildirge ve Beyannamelerin Kasten Gerçeğe Aykırı Olarak Düzenlenmesi Ek Madde 7 – (Ek:RG-5/12/2017-30261)

(1) Kanuna göre Kuruma verilmesi gereken belge, bildirge ve beyannamelerin, daha az prim ödemek, yararlanamayacağı sigorta prim teşvik, destek veya indirimlerinden yararlanmak veya daha fazla yararlanmak, özel nitelikteki inşaat işleri ve ihale konusu işlerde

 

asgari işçilik tutarını tamamlamak, iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık, genel sağlık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından haksız menfaat sağlamak gibi amaçlarla kasten gerçeğe aykırı olarak düzenlendiğinin tespit edilmesi halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 204 üncü, 206 ncı ve 207 nci maddeleri kapsamında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulur. Bu bildirimler sonucunda prim ödenmiş olduğunun tespiti  halinde primler Kuruma irat kaydedilir, primlerin ödenmemiş olması halinde ise tahsil cihetine gidilmez. Bu maddeyle ilgili usul ve esaslar Kurumca belirlenir.”

Bu üç yeni mevzuat hükmü uyarınca; Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinde yazan bilgilerin işyeri yasal kayıt ve belgeleriyle uyumlu olmaması halinde işverenle birlikte arasında yazılı sözleşme imzaladığı, SMMM/YMM’de SGK’ye karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu hale getirilmiştir. Söz konusu düzenleme kapsamında meslek mensuplarının işverenle birlikte müştereken ve müteselsilsen sorumlu olabilmesi için aşağıdaki unsurların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

  • SMMM/YMM’nin sorumluluğunun MPHB’nin, işyeri kayıt ve belgelerine uygun olmamasından kaynaklanması gerekmektedir. Sigortalı işe giriş-işten ayrılış bildirgeleri ile MPHB veya SGK’ye verilen diğer belgelerden kaynaklanan hata, kusur veya kasıttan dolayı SMMM/YMM’lerin sorumluluğu olmayacaktır.

 

  • MPHB’nde yer alan bilgilerin işyeri defter ve kayıtları ile bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmaması nedeniyle ortaya prim kaybı, gecikme cezası, gecikme zammı, idari para cezaları ve 5510 sayılı Kanunun 96’ncı maddesi kapsamında fazla veya yersiz yapılan ödemeler (Geçici iş göremezlik ödeneği, yersiz aylık bağlanması…..vs) çıkması gerekmektedir. SGK’nın kurum alacağı olmaması halinde SMM/YMM’nin sorumluluğu söz konusu olmayacaktır.

 

  • SMMM/YMM’nin işverenlerle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması için SMMM/YMM’nin kusurlu davranışının Kurum Müfettişleri/Sosyal Güvenlik Denetmenlerinin raporu ile veya mahkemelerce tespit edilmiş olması

 

  • Yazılı sözleşme ile verilen yetkiyle birlikte MPHB’nin düzenlenip Kuruma gönderilmesinde SMMM/YMM hukuken sorumlu olarak addedilebilecek olmakla birlikte MPHB’nin düzenlenmesine esas defter ve kayıtları ile bunlara dayanak teşkil eden bilgiler saklanmasındaki ve gerektiğinde ibrazındaki sorumluluk işverenlere ait olacaktır.

 

  • MPHB’nin defter ve kayıtlara ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından SMMM/YMM’nin işverenlerle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumluluğu yoluna gidilmesi için defter, kayıt ve belgelerin imza karşılığı veya yazılı tutanak yoluyla, bilgilerin ise mail, kısa mesaj veya yazılı tutanak gibi yollarla SMMM/YMM’lere verilmiş, intikal ettirilmiş olması gerekmektedir. SMMM/YMM’ye verilmeyen veya iletilmeyen hiçbir bilgi ve belgeden kaynaklanan prim kaybı, gecikme cezası, gecikme zammı, idari para cezalarından dolayı SMMM/YMM sorumlu tutulmayacaktır.

Ayrıca Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine yine 05.12.2017 tarihinde eklenen “Belge, Bildirge ve Beyannamelerin Kasten Gerçeğe Aykırı Olarak Düzenlenmesi” başlıklı Ek 7’nci madde hükmüne istinaden Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesini;

  • Daha az prim ödemek,
  • Yararlanamayacağı sigorta prim teşvik, destek veya indirimlerinden yararlanmak veya daha fazla yararlanmak,

 

  • Özel nitelikteki inşaat işleri ve ihale konusu işlerde asgari işçilik tutarını tamamlamak,
  • İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık, genel sağlık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından haksız menfaat sağlamak,

Gibi amaçlarla kasten gerçeğe aykırı olarak düzenlendiğinin; Kurum Müfettişleri/Sosyal Güvenlik Denetmenleri tarafından düzenlenen denetim raporları veya Mahkeme kararları sonucunda yada kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden tespit edilmesi halinde;

  • SGK’yı zarara uğratan şahıslar, işveren, SMMM/YMM ve varsa kurum personeli hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 204, 206 ve 207’nci maddeleri kapsamında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak,
  • Bu bildirimler sonucunda prim ödenmiş olduğunun tespiti halinde, ödenen primler SGK’ye irat/gelir kaydedilecek,
  • Primlerin ödenmemiş olması halinde ise tahsili yoluna gidilmeyecektir. Konunun daha iyi anlaşılmasını sağlama adına birkaç örnek verelim:

Örnek 1: Kurum Müfettişleri tarafından yapılan denetimde (A) işverenine ait işyerinden, 7 kişinin gerçekte hizmet akdine istinaden çalışmadıkları halde, 2020/Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarında SGK’ye bildirildikleri tespit edilmiş ve düzenlenen denetim raporunda bu bildirimlerin SSİY’nin Ek 7’nci maddesinde belirtilen hallerden dolayı haksız menfaat elde etmek amacıyla, kasten yapıldığı ve iptal edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Sahte sigortalı bildirildiği tespit edilen bu 7 kişinin hizmetleri iptal edilecek ve varsa tahsil edilen primlerin SGK’ye gelir kaydedilmesi sağlanacak, (tahsil edilmemesi halinde tahsilinden vazgeçilecek) ve ilgililer hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacaktır.

Diğer taraftan, haksız menfaat elde etme amacı güdülmeden, aynı işverene ait birden fazla işyerinin bulunması ve sigortalıların fiilen çalıştırıldığı tespit edilen işyerinden değil de aynı işverene ait (fiilen çalışmadığı) diğer bir işyerinden bildirim yapıldığının tespit edilmesi ve düzenlenen raporda sigortalılara ait belgelerin, fiilen çalıştırıldığı işyerine aktarılmasının önerilmesi halinde; bildirim yapılan işyerinden yasal süresinde verilen belgeler ile bu belgelere ilişkin tahsilatların aktarım işlemi yapılacaktır.

Örnek 2: Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından yapılan denetim sonucunda (A) ve (B) işyerlerinin aynı işverene ait olduğu, (A) işyerinden SGK’ye bildirilen 3 sigortalının, gerçekte

(B) işyerinde fiilen çalıştırıldığı ve teşviklerden haksız yararlanma gibi muvazaalı bir durumun sözkonusu olmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda 3 sigortalıya ilişkin yükümlülüklerin (A) işyerinden yasal süreler içinde yerine getirildiğinin anlaşılması halinde, her hangi bir idari para cezası, gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanmadan, sigortalı hizmetleri ile varsa bu hizmetler karşılığında yapılan tahsilatlar (B) işyerine aktarılacaktır.

Sonuç:

İşverenlerin, gerçekte çalışmayan kişileri sigortalı olarak gösterme yoluna başvurmamaları, bu yönde gelen talepleri reddetmeleri gerekmektedir. Bununla birlikte her ay kendi işyerlerinden sigortalı gösterilen kişilerin listelerini kontrol etmeleri, gerçekte çalışmayan bir kişinin sigortalı bildirildiğini tespit etmeleri halinde SGK’ye başvurarak bu durumu bildirmeleri menfaatlerine olacaktır.

Diğer taraftan SMMM/YMM’lerin, ileriki bir süreçte haksız bir ithamla karşı karşıya kalmamaları için, SGK’ye yaptıkları sigorta giriş/çıkışlarını işverenin imzasını ihtiva eden yazılı talimat alarak yapmaları, bu mümkün değilse en azından işverenin talimatını içeren e-

 

mail veya mesajın yazıcı çıktısını alarak sigortalının özlük dosyasında muhafaza etmeleri büyük önem arz etmektedir. Ayrıca SGK’ye yaptıkları hizmet bildirimlerinin işyerinin yasal kayıt ve defterlerine birebir uygun olmasına dikkat etmeleri gerekmektedir.

 

 

 

 

 

 

Kaynakça:

  • 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 16.06.2006 tarih 26200 sayılı Resmi Gazete
  • Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 12.05.2010 tarih 27579 sayılı Resmi Gazete
  • 06.2020 tarih 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesi
  • Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Genel Tebliği, 18.02.2017 tarih 29983 sayılı Resmi Gazete

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: